۰۶
اسفند

پیله دوزی

در اینجا خلاصه ای از مطالب گرداوری شده توسط هلدینگ امیران در خصوص این هنر خاص در اختیار هنرمندان صنایع دستی قرار خواهد گرفت.

هنر پیله دوزی به نوعی از دوختهای تزئینی گفته می شود كه در آن قطعات بریده شده پیله به همراه: ملیله، سرمه،منجوق، پولك و سنگ بكار می رود ..

این دوخت مثل دوختهای تزئینی دیگر، از تاریخچه كهنی برخوردار می باشد ولی اینكه دقیقا در چه تاریخی بكار گرفته شده مشخص نیست آنچه مسلم است در دوره اشكانیان این دوخت به همراه دیگر دوختهای تزئینی توجه خاصی مبذول می شد همچنانكه دنباله این رواج را در دوران صدر اسلام بخصوص دوران سلجوقی و مغول در روی پرده های خانه خدا و دیگرتابلوهای دیواری کار میکردند  ماركوپولو در دوران مغول از تعدد دوختهای تزئینی یاد می كند كه پیله دوزی و زغره دوزی نیز جزو آنهاست.

(IHCGI)Iran handicrafts General Information

شاردن در سیاحتنامه خود از توجه خاص سران دولت صفوی به برجسته دوزی ها اشاره می كند و در سفرنامه خود از این رودوزی بعنوان یك دوخت زیبا و قابل توجه نام برده است ..

آثار باقیمان ده در موزه های ایران و خارج بخصوص موزه های: ارمتیاژ و متروپولیتن نیویورك از مجد و شكوه این دوخت دردوران افشاریه، زندیه و قاجاریه یاد دارد . و شهرهای ارومیه، تبریز، اصفهان، كاشان، تفت مهریز، یزد، رشت و تهران ازمراكز آن محسوب میشود. این دوخت متاسفانه در حال حاضر از رونق گذشته برخوردار نیست ..

طرحهایی كه در پیله دوزی بكار می رود بیشتر شامل: پرندگان، گل و بوته و گلهای حاشیه ای است ..

از این دوخت بیشتر برای تزئین تابلوها و یقه و سمبوسه لباس استفاده میشده . از مواد مورد نیاز در این دوخت می توان به پارچه (بیشتر مخمل، ماهوت یا ساتن سرمه ای یا مشكی اسم برد)،پیله الوان یا خود رنگ، سرمه ساده، الماسی طلایی یا نقرهای، بلرسنت، سرمه ای مات، مروارید كروی یا اشكی یا گندمی، چسب سرد مایع، نخ محكم، پشم شیشه جهت برجست نمودن،منجوق و پولك اشاره كرد.

برای برش پیله ابتدا الگوی مورد نظر را روی كاغذ برش داده آن را روی پیله گذارده و خطوط دور آن را با مداد كشیده و بعد دور آن را با قیچی می برند تا الگوی فوق از پیله بدست آید سپس وسط دو جدا پیله را از هم باز می كند كه پیله نازكتر بشود پس از آماده شده تمام برشهای لازم از پیله، آنها را مطابق طرح روی پارچه قرار داده و بوسیله سوزن و نخ در قسمت روی پیله با استفاده از ملیله و گاهی مروارید و منجوق بخیه می زنند.

باید توجه داشت كه هنگام استفاده ازملیله و مروارید، ملیله در قسمتهایی از طرح قرار گیرد كه نه تنها لطمه ای به طرح نزند بلكه جلوه بیشتری به آن ببخشد ..

برای دوخت پیله برجسته بایستی در زیر برشهای پیله پنبه گذاشته شود انواع دوختهایی كه در پیله دوزی بكار می روند عبارتند از: ساقه دوزی با سرمه، دوخت بس، مروارید دوزی.