۰۶
اسفند

بخارا دوزی

در اینجا خلاصه ای از مطالب گرداوری شده توسط هلدینگ امیران در خصوص این هنر خاص در اختیار هنرمندان صنایع دستی قرار خواهد گرفت.

یکی از صنایع‌دستی تزیینی – کاربردی ایران زمین است. بخارا شهری است که در آن محصول پنبه و ابریشم فراوان است و به همین دلیل هنرمندان بخارایی، شیوه‌ای ابداعی آنها در رودوزی به بخارا دوزی مشهور شده است. این هنر نوعی رودوزی است که در اثر پرکاری دوخت (دوخت‌های زیاد روی پارچه های زیرساخت)، زمینه‌ی پارچه قابل ‌تشخیص نیست و نقوش، به‌وسیله‌ی نخ های الوان ایجاد می شوند.

سوزندوزی با نخ‌هاى ابريشمى رنگين برروى پارچه کتان و کرباس ، بخارادوزى نام دارد ..

گل های اناری ، شاه عباسی ، گل های میخک ، طرح گلدانی ، ﻧﻘﻮش ﻫﻨﺪسی، ﮔﻠﻬﺎی ﺟﻨﺎغی، گل‌های سیبی، ﮔﻞ ﮔﻠﺪانی.

نقوش گل ها با ابریشم های الوان مانند: قرمز شرابی، نیلی سیر، سفید ، سبز یشمی ، زرد ، خردلی، قهوه ای بخارا دوزی می‌شود .

قدیمی ترین نمونه ی بخارادوزی از دوران سلجوقی به یادگار مانده است

(IHCGI)Iran handicrafts General Information

روش کار بخارا دوزی :

برای پارچه‌ی زیر کار معمولاً چلوار، متقال یا کتان و ندرتاً ابریشم یا پشم استفاده می شود. نقوش این هنر عبارت است از: گل های اناری، شاه‌عباسی، گل های میخک، طرح گلدانی و … گل ها با الیاف ابریشم های الوان مانند قرمز پخته، نیلی سیر، سفید، سبز یشمی، زرد خردلی، قهوه‌ای و … بر روی پارچه متقال یا تافته طرح زده می‌شود.

معمولاً گل ها از یک مرکز رودوزی شده و به‌صورت شعاع های منظم ادامه پیدا میکنند .روش کار به این صورت است که ابتدا طرح را بر روی کاغذ میکشندو سپس آن را به‌ وسیله‌ی سنجاق سوراخ‌سوراخ کرده و با توجه به رنگ زمینه با استفاده از براده‌ی زغال یا گچ (امروزه کاربن) طرح را بر روی پارچه منتقل می‌کردند. سپس با استفاده از نخ های ابریشمی الوان تابیده، تمام طرح به‌صورت توپر دوخته می‌شود. دوخت با ابریشم تابیده‌شده ایجاد امواج زیبایی در سراسر کار می‌کند.

از این صنایع دستی برای تزیین لباس، روسری، رومیزی، روتختی و … بهره می برند. روش نگهداری آن حفاظت از رطوبت و اشعه‌ی خورشید مداومتمامی مواد شیمیای و با آب ولرم و صابون قابل شستشو است. این هنر در شهر اصفهان از رواج خوبی برخورداربوده و هست ..

(IHCGI)Iran handicrafts General Information

بخارا دوزی به سه روش سوزن دوزی می شود:

۱. روش دوخت ساتن که روی آن بست زده می شود و بست ها به شکل آجرچین قرار می‌گیرد.

۲. بخارادوزی به روشی که در هر ردیف آن با دندان موشی منسجم پر می‌شود که بیشتر در موزه ها به این سبک دیده می شود.

۳. بخارا دوزی به روش زنجیره دوزی که در ترکیه، ازبکستان، تاجیکستان امروزه به این سبک به زیاد دیده می شود