۲۸
آذر

چلنگری ( آهنگری سنتی )

در اینجا خلاصه ای از مطالب گرداوری شده توسط هلدینگ امیران در خصوص این هنر خاص در اختیار هنرمندان صنایع دستی قرار خواهد گرفت.

به فرایند فرم دادن مفتول ها و ورقه های فلزی با تکنیک حرارت دادن فلز وکوفتن آن جهت ساخت انواع محصولاتی نظیر داس، چکش، نعل و زنگوله چهارپایان و …آهنگری سنتی یا چلنگری میگویند. عمده مواد اولیه مورد استفاده در صنعت آهنگری عبارتند از : قطعات فلزی مستعمل ، زغال چوب و یا سنگ (کُک) ، آب و پودرتَنوکار است.

. ابزار و وسایل مورد نیاز کار آهنگر بومی از چند پُتک سبک و سنگین ، سَندان ، چکش ، قلم ، گیره و تغاری سفالین و پر از آب ،کوره ای گلی و دَم متصل به آن جهت هوادهی به زغال و تنظیم حرارت کوره بود.

(IHCGI)Iran handicrafts General Information

و از مهمترین تولیدات آهنگران سنتی خراسان جنوبی بالاخص درشهرستان سرایان ساخت انواع زنگهای مورد استفاده دامداران و چوپانان در سایزهای مختلف که به صورت تک وگاهاً جفتی به گردن حیوانات اهلی و سگ های گله آویزان می شود. آهنگران سنتی شهرستان سرایان از جمله صنعتگران توانمند ایران درساخت انواع زنگوله هستند.

مراحل ساخت زنگوله :1- ورق آهن مورد نیاز داخل کوره حرارت می بیند و مراحل تکمیلی بر روی آن انجام می گیرد تا بدنه زنگ ساخته شود ،2- تیرگذاری وسط زنگ و 3 – صداگیری انجام می شود که مهارت خاص خود رانیاز دارد.

جوشکاری و نصب مناسب تیر وسط زنگوله، جنس مرغوب و صدای دلنواز زنگوله ها، مهارت خاص و منحصر به فرد زنگوله سازان سرایانی است که این مهارت به شماره 812 درفهرست عادی میراث ناملموس ملی به ثبت رسیده است.