۲۵
آبان

مرصع کاری

در اینجا خلاصه ای از مطالب گرداوری شده توسط هلدینگ امیران در خصوص این هنر خاص در اختیار هنرمندان صنایع دستی قرار خواهد گرفت.

(IHCGI)Iran handicrafts General Information

هنر فاخر و ایرانی مرصع کاری یا مخراج کاری یا جواهر نگاری یا نگین کاری. یکی از شاخه‌های صنایع دستی سنگی است مرصع یعنی آنچه با جواهر تزئین شده باشد.

هنر مرصع کاری عبارت است از نشاندن جواهر (سنگهای قیمتی ونیمه قیمتی) بر روی ظروف، زیور آلات و اشیاء تزئینی دیگر.

چون در دین اسلام استفاده از ظروف سیمین و زرین منع گردیده و مکروه شناخته شده، هنرمندان تلاش میکنند با ساخت اشیایی از قبیل قاب قرآن، جا دعا و همچنین زینت آلات، هنر خویش را به نمایش  بگذارند یک نوع تزیین معمول در قرون اولیه اسلام، ساخت ظروف یا اشیاء با نقش برجسته می‌باشد، به این ترتیب که نقوش یا کلماتی را که برای تزیین شیی در نظر می‌گرفته‌اند قبلاً از فلز دیگری تهیه کرده، بعد آن را روی ظرف یا شییی منظور، متصل می‌کنند. در دوران سلجوقی، صنعت تزیین اشیاء فلزی به منتهای کمال رسید و از این دوران، اشیاء مختلف زیبایی به یادگار مانده است. طرز ساخت و تکنیک معمول در این دوره کاملاً متفاوت است. در این زمان برای تزیین مفرغ با فلزات دیگر چون نقره و مس، ابتدا شیئ مورد نظر را با ابزار مخصوص به هر شکل که می‌خواستند گود نموده سپس نقاط کنده شده را با فلز مورد نظر پر میکردند .

ابزار و تجهیزات

قلم انگلا (برای قلم زنی)    –    قلم دست   –   چاپله    –  فیسقول    –  مثقل  – انواع مته (گرد، ستاره، گلدونی، دلری، دیسکی، شیپوری، کونیک، پاملخی)  – لاستیک نرمی و زبری  – دیسک الماسه     –  لاستیک کله قندی   – سنگ مات   –  انواع فرچه (سیمی، مویی)    –  پوست یک قرنی ، پوست استوانه ایی   – نطع    – فرچه نطع رو      – گوله غلطان   –     چنگ غلطان   –  فرز، سرفرز   –  سه نظام دستی دم باریک، دم پهن دم مفتول – خاک اره     – خوشه    –  سنگ سوو جلا     –    ذره بین     –    لاک  –  میز جواهرسازی همراه دماغه مخراجی –   بنزین  –    التراسنیک  –    قلم چنگ یا باسمه چنگ برای خواباندن چنگ گوار سه غلطان (ابزاری که با غلتاندن آن بر روی طلا یا نقره، قسمت بالای دیواره‌ای که اطراف نگین را گرفته بر روی نگین می‌خوابد و کاربرد آن مهار شدن نگین در جای خود است  –  سمبه  –  ماردالا (ابزاری که کاربردی شبیه چکش دارد.