۲۵
آبان

فیروزه کوبی

در اینجا خلاصه ای از مطالب گرداوری شده توسط هلدینگ امیران در خصوص این هنر خاص در اختیار هنرمندان صنایع دستی قرار خواهد گرفت.

(IHCGI)Iran handicrafts General Information

فیروزه‌کوبی(TURQUOISE)

از صنایع دستی است و با نشاندن قطعه‌های کوچک سنگ فیروزه به حالت موزاییکی بر سطح ظرف‌ها، زیورآلات و اشیای تزئینی (از پایه‌هایی به جنس‌های مسی، برنجی، [[نقره]]، ورشویی یا برنزی) ساخته می‌شود. بین قطعه‌های فیروزه نوعی لاک تیره‌رنگ قرار می دهند. ارزش هنری یک اثر زمانی است که ، ظرف فیروزه کوبی شده پرکارتر و منظم‌تر باشد و فاصله کمتری بین قطعات فیروزه باشد . امروزه مرکز این هنرشهر هنرپرور اصفهان است.

این هنر حدود ۶۰ یا ۷۰ سال پیش در مشهد (خراسان شمالی) به دست یوسف حکمیان (معروف به محمدرضا) انجام شد یا از روسیه به ایران آورده شدو ۲۰ سال پس از آن توسط حاج داداش به اصفهان برده شد.

هنر فیروزه کوبی مانند بسیاری از هنرها جنبه تزیینی و تجملی دارد. اما از آن جا که این هنر را بر ظروفی نظیر شیرینی خوری، قندان، گلدان گلاب پاش، سنگاب و…. پیاده می‌کنند فقط جنبه کاربردی نیز پیدا می‌کنند. اما همان گونه که گفتیم فیروزه کوبی قبل از آنکه بر ظروف انجام شود بر روی زیورآلات پیاده می‌شد. هنری که امروزه نیز طرفداران بسیاری دارد.

اما امروزه از فیروزه کوبی به جز بر روی ظروف و زیورآلات برای ساخت تابلوهای نفیس نیز استفاده می‌شود. بدین گونه که خوشنویسی بر روی سطح اگر پارچه‌ای باشد نوشته شده و سپس فیروزه‌ها بر روی آن چسباندیده می‌شوند و اگر سطح مورد نظر چوبی باشد بعد از لیزر طرح مورد نظر بر روی چوبی تکه‌های فیروزه داخل آنها کار می‌شود. اجناس درجه ۲ و ۳ بازار از سنگنهای فیروزه با کیفیت پایین میباشد و سطح فیروزه و فلز هم سطح نیست-سطح خود فیروزه هم صاف نبوده و برجستگی دارد. طی دوران مطولانی فیروزه درجه 1ایران از معادن فیروزه نیشابور استخراج میشود.

مرحله اول سطح زیر کار از فلز مورد نظر مانند برنج، مس و نقره توسط زرگر یا سازنده فلز به کمک دست یا دستگاه پرس تولید می‌شود و صاف و صیقل خورده به  مرحله  بعد وارد می‌شود. مرحله دوم استاد فیروزه کوب خورده فیروزه‌ها که از نظر اندازه و رنگ باید مشابه باشند از ضایعات دیگر جدا می‌کند . بعد از مشخص شدن نوع سنگی که قرار است بر سطح کار شود. سطح فلز مورد نظر کمی گرم می‌شود در این زمان بر روی سطح کمی لاک پودر شده (لاک گردویی) می‌پاشند در زمانی که لاک حالت مذاب دارد فیروزه را روی آن قرارداده و می‌چسبانند. بعد از آنکه سطح مورد نظر را با فیروزه پوشاندن و فضاهای خالی میان فیروزه‌ها را با فیروزه‌های ریزتر پر کردند، آن را به کمک سنگ «آب سان» صاف و صیقلی می‌کنند تا برجستگی‌های لاک و فیروزه از بین رود و سطحی یک دستی به دست آیند. در این مرحله است که رنگ واقعی فیروزه خود را نشان خواهد داد .

مرحله سوم و مرحله آخرپرداخت گری است. در این مرحله بر روی سطوح فیروزه کوبی شده را پولیش می‌کشند و بعد روی آن را پلی استر می‌زنند که دلیل آن حفاظت از سطح کار و همچنین زیبایی بیشتر اثر می باشد.