۲۳
آبان

جوک کاری

(IHCGI)Iran handicrafts General Information

این هنر بیشتر مختص فارس بوده ، جوک هنر ریزه ریزه ساختن اشیا است که برخلاف خاتم کاری درآن بجای استخوان از چوب گردو و عناب استفاده میکنند و جوک مثل خاتم تنها در روکاری به کار گرفته نمی‌شود بلکه گاهی به صورت جازنی و گاهی هم به عنوان یک عضو اصلی از یک شیء خاص مثلاً به عنوان کلاف اصلی چهارچوب استفاده می‌شود.پس در این هنر مواد مورد استفاده تنها چوب است .

جوک کاری از هنرهای وابسته به چوب است که از ایجاد نقوش هندسی با استفاده از دو تا سه رنگ چوب و کنار هم قرارگرفتن این نقوش با قطعات کوچک با مقطع‌های مختلف مثلث، مستطیل و لوزی به وجود می‌آید.

تنوع طر‌ح‌های در جوک بسیار زیاد است به گونه‌ای که هر طرحی را که بتوان با نقوش هندسی ایجاد کرد، می‌توان در این هنر به کار گرفت. از جوک در تزئین ، مبلمان، دور جعبه‌ها و قاب‌های منبت، خاتم کاری و معرق کاری استفاده زیادی می‌شود

(IHCGI)Iran handicrafts General Information

از قدیمی ترین اثر جوک ایران منبرودرب مسجد جامع عتیق شیرازاست که به قرن دوم هجری و زمان لیث صفاری بر می گردد.

این صنایع دستی از نظر فرهنگی و هنری دارای ارزش والایی است و به عنوان یکی از هنرهای مهم و ارزشمند مورد توجه است و امروزه هیئت های عزاداری ، مساجد ، اداره اوقاف و امور خیریه جهت ساخت درب مقابر امامزادگان  ، طبق های نفیس عزاداری و… از هنر جوک استفاده میکنند . سفارش دهی این گروه نسبت به گذشته بیشتر شده که بیانگر تاثیرات و مشخص شدن جایگاه این هنر می باشد

به لحاظ ویژگی های مادی و سوابق کاربردی بیشتر جزو هنرهای وابسته به معماری بوده و به سبب روش انتقال و ارزش های اصیل فرهنگی و هنری و مهارت سنتی مبتنی بر باورها، می تواند جزو سنتهای شفاهی و میراث معنوی برشمرد، خصوصاً اینکه با تعریف میراث ناملموس در کنوانسیون میراث معنوی، یعنی حضور سنتها، دانش و مهارت در هنرهای دستی سنتی، مطابقت دارد.

در هنر جوک کاری از مواد و مصالحی مانند چوب(نارنج، گردو، عناب و چنار)، چسب، نخ، مواد محافظ پوشاننده ( در گذشته از روغن جلا و امروزه از پلی استر) استفاده می‌شود.

هنر جوک کاری از سه مرحله ساخت تشکیل شده است که مرحله نخست آن سه پری بریدن چوب‌ها است پس از آن این چوب‌هایی که به شکل مثلث شده را به شکل شش و هشت پر در می‌آورند و می‌برند، مرحله سوم چسباندن بر روی زیرکار چوبی که معمولا چوب جنگلی است.

(IHCGI)Iran handicrafts General Information